Buitenland


‘Thermal madness’ rond de poolkcirkel: zondag 14 oktober werden maxima boven 20 graden gemeten. Het maandrecord van het Zweedse Lycksele werd met 5,1º aan de kant geschoven. Verder een warmterecord voor Finland en inmiddels ook bijzonder warm rond de Witte Zee.

‘Thermal madness’ nabij de poolcirkel! Op bijna 66 graden noorderbreedte werd zondag 14 oktober, in het Zweedse Älvsbyn i Norrbotten, 21,8º gemeten. Het oktoberrecord voor geheel Noord-Zweden (Norrland) staat op 22,6º in oktober 1973 in Gävle. Dat record bleef net overeind: Forse i Ångermanland bracht het zondag tot 22,4º. Nemen we de plaatselijke records in ogenschouw dan valt het machtsvertoon ten opzichte van records uit het verleden op. In Lycksele, met een reeks vanaf 1945, werd het nimmer warmer dan 16,5º in 1981. Nu werd het maar liefst 21,6º.
Ongeveer een week geleden kwam het in Noord-Zweden tot 4 dagen strenge vorst op rij. Pajala, waar gisteren met 15,3º eveneens een oktoberrecord werd gevestigd, noteerde op maandag 8 oktober -12,4 en Karesuando op zaterdag 6 oktober -13,6º.

Luchtdrukverdeling zondag 14 oktober (bron: Meteorologene).

Luchtdrukverdeling zondag 14 oktober (bron: Meteorologene).

In Noorwegen sneuvelde gisteren het warmterecord van de provincie Nordland. Vega kwam uit op 21,9º tegen 21,1º in Reipå in 2014. In westelijk Noorwegen stak in de nacht een krachtige föhn op. In Tafjord was het om 2 uur 10,9º: even na 3 uur (zondagochtend) werd het 25,4 en later 25,5º. Dat is slechts 0,1º onder het alltime Noors record van Molde lufthavn in 2005. Toen werd het 25,6º. Verder voor het eerst in oktober ‘twintigers’ in Finland. Nabij de Botnische Golf kwam Kruunupyy op 20,9º. Het Fins maandrecord stond op 19,4º in Helsinki begin oktober 1985.
Vandaag heeft de warmte ook het gebied rond de Witte Zee bereikt. Archangelsk noteerde vanmiddag 15,6º. Dat is niet alleen een datumrecord (was 11,3º in 1918), maar ook de hoogste temperatuur na 12 oktober. Het maandrecord voor deze grote Russische stad staat op 18,3º op 1 en 2 oktober 1974.
Tenslotte: enorme regenval in het westen en zuidwesten van Noorwegen de laatste dagen. Vanaf vrijdagavond tot vanochtend viel er in Bergen 148, Gullfjellet 216 en in Sauda i Rogaland 248 mm.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 15 oktober 2018, 17 uur

Satpic_HurricaneMichael081018

‘Hurricane Michael, maandag 8 oktober 11 uur lokale tijd ter hoogte van Cuba groeit de komende dagen uit tot een ‘major hurricane’, categorie drie.


Brrrrr….in Canada

Opvallend veel kou de laatste tijd in grote delen van Canada. Uitgezonderd delen van het zuidoosten (met name Ontario) beleefde het op één na grootste land ter wereld een opmerkelijk koude september. Plaatsen als Gjoa Haven (in Nunavut) en Yellowknife (hoofdstad Northwest Territories) registreerden zowaar de koudste september uit de meetreeks. In Yellowknife, met een reeks vanaf 1942, kwam het septembergemiddelde uit op 2,5 tegen 2,8º in 1972. De anomalie bedroeg zowaar -4,8º. Gjoa Haven kwam uit op gemiddeld -2,2 tegen -1,9º in september 1984 en 1997. Met oktober aan het roer spreekt de kou nog wat meer tot de verbeelding. Woensdag 3 oktober vestigde Kugluktuk in Nunavut een datumrecord voor wat betreft de laagste maximumtemperatuur. Het werd niet warmer dan -7,9 tegen -7,8º in 1970. De meetreeks dateert daar vanaf 1930. Op Vancouver Airport werd het 3 oktober maximaal 10,4º: het vorige laagterecord op de 3de oktober was 11,7º in 1998. De reeks is vanaf 1937.

Zware sneeuwval in Calgary (bron: @CTVdawnwalton).

Zware sneeuwval in Calgary (bron: @CTVdawnwalton).

Zeer bijzonder was de enorme sneeuwval in Calgary in Alberta. Er viel daar dinsdag bijna 33 cm, zijnde de ‘snowiest October day on record since 1881’. Op 4 oktober 1914 was er een sneeuwdump van bijna 30 centimeter. Kijken we naar de overige kalendermaanden dan zijn er slechts 6 dagen geweest met meer sneeuw. Topper is 6 mei 1981 met 48 cm sneeuw.
In Winnipeg lag vanochtend 3 cm: de eerste keer sinds 1955 dat er op ‘Dierendag’ een sneeuwdek lag.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 4 oktober 2018, 17 uur

Restanten van de tropische Gordon hebben tijdens het afgelopen weekeinde veel regen gedumpt in de Midwest en delen van het noordoosten van de VS. Eindelijk beter weer in Wisconsin na de ‘zondvloed’ van eind augustus en begin september.

Restanten van de tropische storm Gordon, die zelf dinsdagavond 4 september min of meer op de grens van de staten Alabama-Mississippi aan wal kwam, hebben tijdens het afgelopen weekeinde veel regen veroorzaakt in delen van de Midwest en niet in de laatste plaats ook het noordoosten van de VS. In Pennsylvania ving Allegheny County Airport 191 mm op.
De plensregens deden zich gelukkig niet gelden in de ‘Upper Midwest’. Zo beleefde de ‘Badger State’, de bijnaam voor Wisconsin, een fraai weekeinde. Recentelijk werden delen van Wisconsin, waar zich de overgangszone tussen relatief koude en zeer warme tropische lucht bevond, geconfronteerd met een ware optocht van ‘waterdragers’. Dat leidde tot ernstige wateroverlast. Zo traden onder meer de Kickapoo River en de Baraboo River ruimschoots buiten hun oevers. In Cashton, Monroe County viel van 27 t/m 29 augustus maar liefst 327 mm.
In totaal viel er tussen 26 augustus en 5 september plaatselijk meer dan 450 mm. De drie natste plaatsen, volgens de officiële cijfers, waren Westby met 459, Hillsboro met 484 en Elroy met 595 mm.
In het noordoosten van de VS is ondertussen een einde gekomen aan de grote hitte. Op donderdag werden in Boston, Massachusetts en Hartford, Connecticut nog datumrecords gevestigd. Beide plaatsen zagen het kwik uitvloeien naar 35,6º.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 11 september 2018, 16:15 uur

ElRaval_Barcelona060918

Enorme hoosbuien de afgelopen dagen in en rond de Catalaanse hoofdstad Barcelona. In de wijk El Raval viel donderdagochtend 77 mm in 30 minuten.

Enorme hoosbuien hebben de afgelopen dagen huisgehouden in en rond de Catalaanse hoofdstad Barcelona. Vooral donderdag 6 september kwam het hemelwater met bakken naar beneden. Donderdagochtend dumpte ‘una tempesta excepcional’ 111 mm in Font del Gat (Montjuïc), in de wijk El Raval (Barcelona) viel in 30 minuten tijd 77 mm, in een iets meer dan een uur tijd 86 mm. In de comarca Osona, ten westen van Gerona, kreeg Orís in de middag en avond 115 mm te verstouwen waarvan 44 mm in 30 minuten. Vrijdag was het opnieuw raak met 57 mm op het meetpunt Badalona-Museu en 68 mm in Cabrils.
De hoosbuien werden veroorzaakt door een hoogtelaag boven Cantabrië (kou op hoogte dus), warme en vochtige lucht tot rond 1500 meter hoogte en het in deze tijd van het jaar warme water (boven 25º) van de Middellandse Zee.
Vandaag en de komende dagen genereert een stroperige hoogtetrog nog meer (zware) regen- en onweersbuien. In het oosten en zuidoosten van Spanje kan tot dinsdag 11 september meer dan 100 mm vallen. Vanmiddag waren er trouwens ook talrijke onweersbuien actief in het noordelijk deel van Portugal.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 8 september 2018, 17:30 uur

Warmste zomer ‘aller tijden’ in diverse Zweedse steden. Ook in Rusland veel warmte tijdens de afgelopen maanden. Moskou staat sinds 1 juni op 49 zomerse dagen.

De grote warmte van deze zomer concentreerde zich met name op het noordwestelijk en noordelijk van Europa. In de Zweedse steden Göteborg, Lund, Uppsala en Stockholm groeide de zomer van 2018 uit tot de ‘warmste aller tijden’. Voor Uppsala is dat vanaf 1722 en voor Stockholm vanaf 1756. De voorlopige grootste thermische afwijking (anomalie) komt voor rekening van Utklippan i Blekinge. Tot en met de 28ste is dat +4,4º.

Noodweer in Wisconsin eerder deze week (bron: Blake Naftel).

Noodweer in Wisconsin eerder deze week (bron: Blake Naftel).

Weinig aandacht (te weinig naar mijn mening!) was er voor de zomer in Oost-Europa, in dezen Rusland. In Moskou was juni nog een vrijwel normale maand (gemiddeld 17,3 tegen normaal 17,0º); juli en augustus grossierden echter volop in zomerwarmte. Het juligemiddelde kwam in Moskou uit op gemiddeld 20,5º (afwijking +1,3º), het ‘voortschrijdend augustusgemiddelde’ staat op 19,7º (afwijking +2,7º). In totaal heeft Moskou vanaf 1 juni t/m vandaag (29 augustus) 49 zomerse dagen in de boeken staan tegen 37 bij ons op het KNMI in De Bilt en 44 in Stockholm en Uppsala.
In de net onder de poolcirkel gelegen stad Archangelsk (aan de Witte Zee) had juli een gemiddelde temperatuur van 19,4 tegen normaal 16,3º. De 7de maand van het jaar telde maar liefst 20 zomerse dagen waarvan 17 op rij: 11 t/m 27 juli.
Tenslotte nog een kletsnat bericht uit de Amerikaanse staat Wisconsin in de ‘Upper Midwest’. In Westby viel tussen maandagochtend en dinsdagochtend 253 mm. Met afstand was dat de grootste etmaalsom in een reeks vanaf 1956. Het record stond op 182 mm van 18 op 19 augustus 2007.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 29 augustus 2018, 16:45 uur

Satpic_Ernesto150818

Ernesto en rook van de grote bosbranden in het westen van de VS

Bijzondere satellietfoto van gisteren, woensdag 15 augustus. Ten zuidoosten van Newfoundland bevindt zich een tropische depressie: inmiddels ‘opgewaardeerd’ tot de subtropische storm Ernesto. Ten noorden en westen van het systeem is de rook te zien van de enorme bosbranden in het westen van de VS: in dezen vooral in de staat California.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 16 augustus 2018, 11:35 uur

500hPa_HeightAnomaly_JULI2018-1

De NAO en de grote warmte in Noord- en Noordwest-Europa

De uitzonderlijke warmte (en droogte) in onze streken, de Britse Eilanden en niet in de laatste plaats Noord-Europa, heeft zeker ook de maken met de positieve fase van de Noord-Atlantische Oscillatie (NAO). Een sterke atmosferische hoogtetrog op het 500 hPa-vlak boven een groot deel van het poolgebied, met uitlopers tot boven het noordwestelijk deel van de Atlantische Oceaan (IJsland eo), genereert op lagere breedten een sterke westelijke tot zuidwestelijke hoogtestroming. Daardoor bijna continu advectie van (sub)tropische warmte hetgeen een belangrijke stimulans is voor vorming voor blokkerende hogedrukgebieden boven de Britse Eilanden en Scandinavië en Noord-Rusland.
De NAO beschrijft de drukverschillen tussen het sturende Bermuda-Azorenhoog en het Groenland-IJslandlaag. Wanneer de verschillen groot zijn, is er sprake van een westcirculatie, worden de verschillen kleiner (NAO in een negatieve fase) dan kan er in het gebied IJsland-Groenland een hoog ontstaan en komt de stroming uit noordelijke of oostelijke richtingen. Een positieve NAO betekent in de winter vaak (maar niet altijd!) een stroom depressies. In de zomer bevindt de straalstroom zich vaak noordelijker en kan een positieve NAO hogedrukgebieden op de gematigde breedten (grofweg tussen 50 en 70 graden noorderbreedte) stimuleren.
Het hierboven geprojecteerde kaartje met de ‘500 hPa height anomaly’ voor deze maand tot nu toe, samengesteld door Zack Labe met data van de Amerikaanse weerdienst NOAA, spreekt boekdelen. Donkerblauwe kleuren geven aan dat het vrij koud is, (donker)rode kleuren symboliseren de warmte op ruim 5,5 kilometer hoogte.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 25 juli 2018, 17:15 uur


Afgelopen dagen regionaal zware (hoos)buien in Noord-Europa. Fins Lapland beleeft de warmste juli uit de meetreeks.

Een kleinschalige (hoogte)storing, actief op de westflank van de solide Russische hogedrukblokkade, heeft de afgelopen dagen in vooral Noord-Noorwegen, Noord-Zweden en in delen van Finland, zware buien veroorzaakt. Ongetwijfeld zullen de hoosbuien geholpen hebben bij de bestrijden van de vele bosbranden. In het Zweedse Storön, ten westen van het aan de Botnische Golf gelegen Haparanda, werd zondagochtend een etmaalsom van 97 mm afgetapt. Vanochtend kwam Multrå uit op 36 mm. In Noorwegen ving Tanu bru, in Finnmark (waar Pasvik vorige week woensdag met 33,3º een provinciaal julirecord vestigde) tussen zondagochtend en maandagochtend 63 mm op. In het zuidoosten van Finland viel zaterdag lokaal circa 80 mm.

Ondertussen stevent Fins Lapland af op, met afstand, de allerwarmste juli ooit. Op het gerenommeerde weerstation Sodankylä bedraagt de anomalie, tot en met 22 juli, +5,4º ten opzichte van het langjarig gemiddelde (referentieperiode 1981-2010). De gemiddelde temperatuur is nu 19,9º tegen 18,5º over juli 1925.
En dan nog even dit: met een maximumtemperatuur van 41,1º in Kumagaya heeft Japan sinds vandaag een all-time hitterecord.

weerman Jan Visser, Purmerend, 23 juli 2018, 17:10 uur

WeeklyAnomaly_500hPa-1

“The Scandinavian ridge is not going anywhere” meldde de Finse meteoroloog Mika Rantanen.
Het hierboven geprojecteerde kaartje toont, op basis van berekeningen van de Amerikaanse weerdienst NOAA, de anomalieën voor het 500 hPa-vlak voor de periode 19 juli t/m 15 augustus. Het zijn wekelijkse kaartjes: wat opvalt is, de imponerende afwijking in ‘geopotential height anomalies’ in decameters gedurende het tijdvak 26 juli-1 augustus. Er bevindt zich dan een enorme warmtebel boven Noord-Europa.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 20 juli 2018, 20 uur

Grote (voor)zomer in Noord-Europa: in Göteborg sinds 8 mei al 24 zomerse dagen. Gisteren, dinsdag, werd het in zuidelijk Noorwegen plaatselijk bijna 34 graden. Morgen wellicht nog iets heter. Ondertussen uitzonderlijk somber in Tromsø.

Wat een (voor)zomer…in Noord-Europa! Na een koele en regionaal regenachtige fase rond onder meer de langste dag, is de warmte tijdens de afgelopen dagen in volle hevigheid uitgebroken. Dinsdag werden in het zuidelijk deel van Noorwegen temperaturen ruimschoots boven 30 graden geregistreerd. In de provincie Telemark kwam Busnes uit op 33,5º, in Buskerud pakte Nedre Eggedal door naar 33,8º. De laatste keer dat er in Noorwegen hogere temperaturen zijn gemeten was in de ‘rekordsommaren’ van 2014. Op 23 juli zinderde Gulsvik toen naar 34,5º. Het alltime Noors warmterecord dateert uit juni 1970. Toen werd op de 20ste in Nesbyen in Buskerud 35,6º gemeten.
Aan de voorzijde van een koufront kan het morgen, donderdag 28 juni, plaatselijk 34 graden worden in met name de provincie Buskerud. Ook in Zweden is het de laatste dagen weer voluit zomers. Met maximaal 27,3º noteerde Göteborg op dinsdag 26 juni de 23ste zomerse dag sinds 8 mei. Vanmiddag de 24ste zomerse dag: uitgaande van de voorlopige maxima meldde Stockholm vanmiddag 29,0 en Naven 29,7º.

Grote zomer in Noorwegen (bron: Siv Ulvestad).

Grote zomer in Noorwegen (bron: Siv Ulvestad).

Ondertussen verre van zomers in de noordelijke regio’s. In Tromsø heeft de zon t/m gisteren nog maar 57 uur geschenen. Normaal voor juni is 222 uur: het record staat op 96 uur in 2006. Verder wordt komende vrijdag in Finland, onder invloed van een zich afsnoerend hoogtelaag, een flinke hoeveelheid regen verwacht. De Finse weerdienst maakt gewag van wel 50 mm.

weerman Jan Visser, Purmerend, 27 juni 2018, 17 uur

Forse afkoeling in een groot deel van Noord-Europa: vanochtend lokaal tot bijna -7º in Zweeds Lapland. Verder aandacht voor de indrukwekkende cijfers van de grote Scandinavische voorjaarszomer.

In een groot deel van Noord-Europa heeft zich, in de achterkamer van een actieve depressie boven Noord-Rusland, een scherpe afkoeling voltrokken. Het 500 hPa-vlak koelde boven Lapland af tot -32º tegen -13º boven het zuidwesten van Noorwegen. In van origine maritiem arctische lucht ging het Zweedse Latnivaara tijdens de afgelopen nacht (5 juni) onderuit naar -6,8º. Dat is de laagste temperatuur in Zweden in de maand van de zomerzonnewende sinds 1991. Toen werd het in Ljusnedal -7,0º. Bovendien kwam het gisteren en vandaag in de hogere delen van Noorwegen, Zweden en Finland tot sneeuwval.

Zonneschijn in mei in Zweden

Zonneschijn in mei in Zweden

Ook in Zuid- en Midden-Zweden koelde het flink af (vanmiddag om 16 uur meldde Stockholm 13,6º), maar Helsingborg registreerde nog 25,7º. In Göteborg kwam een eind aan een reeks van (op één na) 13 zomerse dagen in successie. Van 23 mei t/m 4 juni werd het (op 28 mei na) iedere dag tenminste 25,0º. Het totaal aantal zomerse dagen sinds 8 mei staat op 19. Mei had in Göteborg een gemiddelde temperatuur van 17,6 tegen normaal 11,6º. Een anomalie van maar liefst +6,0º. De warmste mei in een reeks vanaf 1859 was 1889 met gemiddeld 15,8º. Opmerkelijk is ook het grote aantal zonneschijn. In de hoofdstad Stockholm scheen de zon in mei 425 tegen normaal 276 uur. In een reeks vanaf 1908 was de bloeimaand niet eerder zo zonnig.

weerman Jan Visser, Purmerend, 5 juni 2018, 20 uur

Extreem warm voorjaar in Oostenrijk. In Wenen al 19 zomerse dagen: dat is een record voor april en mei samen. En de teller tikt nog wel enkele dagen door…. Verder extreme hitte in Egypte met in de woestijn maxima tot 49 graden.

Alpenland Oostenrijk beleeft een onvoorstelbaar warm voorjaar. April groeide met een landelijke afwijking van +4,6º ten opzichte van het langjarig gemiddelde, uit tot de op één na warmste in de ‘Messgeschichte’ (reeks van 251 jaar). Alleen in 1800, toen Napoleon Bonaparte in juni een grote overwinning behaalde op de Oostenrijkers in de Slag van Marengo, was de anomalie nog groter namelijk +5,7º.
Mei lijkt zelfs uit te groeien tot de warmste uit de reeks. De Oostenrijkse meteoroloog Daniel Schrott bericht dat de ‘achterstand’ in vergelijking met de huidige koploper uit 2003 slechts 0,3º bedraagt. Echter: met nog veel warmte op komst ligt een ‘landesweit’ record in het verschiet. In de hoofdstad Wenen zijn, op het meetpunt Hohe Warte, vanaf begin april t/m gisteren (dinsdag 22 mei) al 18 dagen zomerse dagen geregistreerd. Dat is evenaring van het record uit 2003. Toen kwamen april en mei samen uit op 18. Vanmiddag om 14 uur wees de thermometer 26,4º aan ofwel een nieuw record (19 dagen) en er komen nog zeker 5 zomerse dagen bij.
Extreme hitte de laatste dagen in Egypte. In Caïro werd dinsdag 44,4º gemeten. Dat is net beneden het hitterecord voor mei: 44,7º op 15 mei 2016. In de Egyptische woestijn meldde de oase d’Al-Bahariya 49,4º. Dat is een voor mei extreem hoge waarde: niet alleen voor Egypte, maar voor gans Afrika.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 23 mei 2018, 20 uur

Buitengewoon koude en regionaal sneeuwrijke eerste helft van april in het zuiden van Canada en in de Amerikaanse ‘Northern Plains’ en ‘Upper Midwest’. Record hoeveelheid sneeuw in de ‘Twin Cities’ in Minnesota.

‘Old man winter’ weet van geen wijken in het zuidelijk deel van Canada en in de Amerikaanse ‘Northern Plains’ en de ‘Upper Midwest’. In de Canadese Prairies verliep de eerste helft van april regionaal zelfs extreem koud. Winnipeg en Saskatoon registreerden het op één na koudste tijdvak 1-15 april sinds het begin van de observaties in respectievelijk 1872 en 1892. Zo kwam Winnipeg uit op gemiddeld -6,8º (1881: -8,3º) en Saskatoon -9,0º (-10,3º in 1893). In Brandon, Manitoba was het met gemiddeld -8,9º zowaar recordkoud sinds het begin van de meetreeks in 1890. Dinsdag 17 april werd op de internationale luchthaven van Toronto een maximumtemperatuur van 1,1º gemeten. In een serie vanaf 1938 was dit voor 17 april een record. Het datumrecord stond namelijk op 1,7º in 1965.

Enorme hoeveelheid sneeuw in 'Upper Michigan' (bron: NWS Marquette).

Enorme hoeveelheid sneeuw in ‘Upper Michigan’ (bron: NWS Marquette).

In de Amerikaanse staat Minnesota is van 13 t/m 16 april een uitzonderlijk grote hoeveelheid sneeuw gevallen. De ‘Twin Cities’ (Minneapolis-St.Paul) kregen 40 centimeter te verstouwen. Niet eerder bracht een ‘snow event’ zoveel sneeuw in april. Het record stond op bijna 35 cm, daterend van 14 april 1983. Verder is het de ‘snowiest April ever’ met inmiddels 66 cm en is er vanaf het begin van het kalenderjaar niet eerder zoveel sneeuw gevallen. De teller staat op 181 cm. Het record over de periode 1 januari t/m 30 juni was bijna 177 centimeter in 1982. In ‘Upper Michigan’ is rond en tijdens het weekeinde in Ishpeming Hoist Basin 81 cm sneeuw gevallen.

weerman Jan Visser, Purmerend, 18 april 2018, 22 uur

Spanje en Portugal hebben de op één na natste maart achter de rug.

Het Iberisch schiereiland heeft een zeldzaam natte maart achter de rug. In Spanje is het landelijk gemiddelde uitgekomen op 163 tegen normaal 47 mm. In een reeks vanaf 1965 was alleen 2013 met gemiddeld 166 mm een fractie natter. In de late winter van 2013 was er, net als de laatste maanden, sprake was van een markante SSW (Sudden Stratospheric Warming) en een sterk negatieve NAO-index.
In Portugal, waar de landelijke serie vanaf 1931 loopt, viel 272mm. Dat is ruim vier keer zoveel regen als normaal. Een nattere maart beleefden de Portugezen alleen in 2001. Toen viel er met gemiddeld 274 mm een fractie meer hemelwater. Uitschieters met een lange staat van dienst in Portugal waren onder meer Portalgere (vanaf 1941) met 326 mm tegen 312 mm in 2013. In Penhas Douradas (eveneens ‘opgestart’ in 1941) viel maar liefst 585 mm tegen 516 mm in 1969.

Spanje_ZondvloedMaart2018-2

In de Spaanse provincie Córdoba is in maart ruim vijf keer zoveel regen gevallen als normaal. Het provinciaal gemiddelde kwam uit op 276 tegen normaal 50 mm. Op de luchthaven van de stad Córdoba was het met 216 mm de op één na natste maart. In een reeks vanaf 1959 kreeg alleen de lentemaand van 2013 meer hemelwater te verstouwen. Toen werd 273 mm opgevangen. De natste plaats tijdens de afgelopen maand in de provincie Córdoba was Cardeña met 417 tegen normaal 76 mm. ‘Córdoba Aeropuerto’ kwam in maart uit op 23 dagen met regen (een record) en vanwege het bewolkte natte weer bleef de gemiddelde maximumtemperatuur steken op 17,3º tegen normaal 21,3º. Voor het laatst waren de maxima lager in 1984. Toen werd het gemiddeld slechts 16,7º.
Landelijk viel de meeste neerslag in Grazalema. Op het meetpunt van de Spaanse weerdienst AEMET werd 1288 mm geregistreerd. In Puerto El Pico, provincie Avila, viel meer dan 700 mm. Op beide meetpunten heeft de neerslag een duidelijk orografisch karakter: Grazalema ligt in de gelijknamige Sierra de Grazalema in de provincie Cádiz. Het natte maartweer beperkte zich overigens niet alleen tot het zuiden en westen van España. Ook in en rond de hoofdstad Madrid is veel neerslag gevallen. In de Madrileense wijk Retiro, waar sinds 1920 waarnemingen worden verricht, viel 141 mm. Koploper af is 1947 met 124 mm.

weerman Jan Visser, Purmerend, 11 april 2018, 17:15 uur

‘Atmospheric river event’ dumpt grote hoeveelheden neerslag in het midden en noorden van California. Een mooie opsteker in een maand waarin de kans op substantiële neerslag doorgaans sterk afneemt.

Goed nieuws voor California. Doorgaans is het in april gedaan met neerslag van betekenis, maar dankzij een uitgesproken ‘atmospheric river event’ worden vrijdag en zaterdag in het midden en noorden van de ‘Golden state’ grote hoeveelheden regen verwacht. Door het bijzonder warme karakter van de zeer vochtige (sub)tropenlucht schuift de sneeuwgrens echter op naar ruim 3 kilometer hoogte. Het sneeuwdek in de Sierra Nevada zal er dus niet of nauwelijks van profiteren. Integendeel zelfs!
De neerslag is zeer welkom want het grootste deel van California heeft een tamelijk droog winterseizoen achter de rug. Februari was ‘statewide’ zelfs de op twee na droogste sprokkelmaand met gemiddeld slechts 13 procent van het langjarig gemiddelde. De laatste keer dat er in februari minder neerslag was ruim 50 jaar geleden: in 1967. Maart was onder meer in de ‘Bay Area’ (San Francisco en omstreken) vrij nat. ‘Downtown’ San Francisco ving 115 tegen normaal 83 mm op; Big Sur station kwam uit op 367 tegen normaal 169 mm.

Pineapple Express komt op stoom (bron: NWS Eureka).

Pineapple Express komt op stoom (bron: NWS Eureka).

De hoeveelheden die voor de komende dagen op het programma staan lopen uiteen tussen 25 en 100 mm: in de ‘coastal mountains’ kan lokaal zo’n 200 mm vallen. Het langjarig gemiddelde voor april in San Francisco is 37 mm. Dat kan nu zo’n 80 mm worden. Meer dan 100 mm tijdens de eerste decade van april (1-10 april) viel er alleen in 1884, 1926 en in 1958. In dat laatste jaar werd 139 mm opgevangen.
Een ‘atmospheric river’ is een smalle rivier van zeer vochtige lucht uit de ‘Central Pacific’ ter hoogte van Hawaii. Om die reden spreekt men bij deze ‘pipeline of moisture’ ook wel van de ‘Pineapple Express’. Bij de huidige situatie zijn ook vochtvelden van de voormalige typhoon Jelawat betrokken.

weerman Jan Visser, Purmerend, 5 april 2018, 22 uur

Opmerkelijk koud in Noord-Rusland: zowaar een datumrecord voor Archangelsk.

Het is dezer dagen nog bitter koud in Noord-Rusland. Dinsdag werd in Archangelsk aan de Witte Zee een temperatuur van -28,3º gemeten. Dat was zowaar een datumrecord en de op één laagste temperatuur zo laat in de tijd. In 1963 werd op 29 maart -28,9º geregistreerd; het aprilrecord bedraagt -27,3º op 4 april 1911. Voor Archangelsk is het overigens pas het tweede datumrecord in maart, inzake laagste minima, van de 21ste eeuw. In maart 2013 werd het op de 23ste -29,1º. Opmerkelijk is dat er maart 2013, net als dit jaar, eveneens sprake was van een SSW (Sudden Stratospheric Warming). Het voortschrijdend maandgemiddelde van maart 2018 staat in Archangelsk nu op -12,5 tegen normaal -5,5º.
In Kojnas werd het gisteren, dinsdag 27 maart, zelfs -34,6º. De sneeuwhoogte is 78 centimeter.

weerman Jan Visser, Purmerend, 28 maart 2018, 17 uur

Hoeveelheid water in de Spaanse ‘embalses’ (reservoirs) flink toegenomen. Bizar veel regen in de Sierra de Grazalema. Alleen deze maand in Grazalema al zo’n 1200 mm.

Goed nieuws inzake de ‘waterhuishouding’ in Spanje. In een week tijd is de beschikbare hoeveelheid water in de reservoirs (embalses) met 6,44 procent gestegen. De situatie is zowaar zelfs iets gunstiger dan een jaar geleden. Toen waren de ‘embalses’, uitgaande van het landelijk gemiddelde, voor ruim 59 procent gevuld; afgelopen maandag (19 maart) bedroeg het percentage 60. Het gemiddelde over de afgelopen 10 jaar staat voor medio maart op 68 procent.
De verschillen in Spanje zijn overigens wel heel groot. In het stroomgebied van de rivieren Tinto, Odiel en Piedras, in het zuidwestelijk deel van Andalucia, zijn de reservoirs voor bijna 95 procent gevuld; de reservoirs langs de Júcar, die ter hoogte van Cullera uitmondt in de Golf van Valencia, zijn voor slechts 30 procent gevuld.

Overstromingen in de rurale gebieden van Las Pachecas bij Jerez (bron: David Saldaña).

Overstromingen in de rurale gebieden van Las Pachecas bij Jerez (bron: David Saldaña).

Ronduit bizar is de astronomische hoeveelheid regen in de Sierra de Grazalema in de provincie Cádiz. In Grazalema was het niet eerder zo nat. Er is in maart, tot de 20ste, al 1193 mm gevallen. Het vorige record voor maart stond op 1035 mm in 2013. Afgelopen zaterdag werd maar liefst 240 mm geregistreerd: de grootste etmaalsom uit de meetreeks! Sinds het begin van oktober (start van het ‘año hidrológico’) heeft Grazalema 1853 mm opgevangen. Dat is 900 mm boven de hoeveelheid van het vorige hydrologisch jaar: 1089 mm tussen 1 oktober 2016 t/m 30 september 2017. Het langjarig gemiddelde voor het hydrologisch jaar is 1630 mm.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 21 maart 2018, 20:40 uur

Voor de derde keer in twee weken tijd heeft het noordoosten van de VS te maken gehad met een nor’easter. In Boston viel op een kalenderdag in maart niet eerder zoveel sneeuw als nu: in de staat New Hampshire viel in twee dagen dagen bijna 70 cm.

Het noordoosten van de Verenigde Staten heeft voor de derde keer in twee weken tijd te maken gehad met een ‘nor’easter’. Het gaat in dezen om doorgaans zeer sterk uitdiepende depressies die stormwinden uit het noorden tot noordoosten ontketenen. Tevens valt er heel veel neerslag (niet zelden een ware sneeuwdump) en in de kustgebieden zijn overstromingen mogelijk. ‘Nor’easters’ hangen vaak samen met een geblokkeerd stromingspatroon onder invloed van een negatieve NAO-index. Boven Groenland en/of Noordoost-Canada bevindt zich dan een ‘blocking high’ waar de depressies tegenaan lopen.

Satellietfoto van de 'nor'easter' op 13 maart (bron: CIRA/RAMMB).

Satellietfoto van de ‘nor’easter’ op 13 maart (bron: CIRA/RAMMB).

De ‘nor’easter’ van de afgelopen dagen heeft vooral in een smalle strook van ‘southern Maine’ naar Rhode Island zware sneeuwval veroorzaakt. Op de internationale luchthaven van Boston, Logan Airport, viel dinsdag 13 maart 37 centimeter. Niet eerder is er op een kalenderdag in maart zoveel sneeuw gevallen. Het record was ruim 33 cm op 19 maart 1956. Ook Worcester, eveneens gelegen in de ‘state of Massachusetts’ brak met 55 cm een maartrecord. Het vorige was 40 cm op 12 maart 1959. Voor Worcester was het trouwens in een reeks van 126 jaar de op een na ‘snowiest day ever’. Topper is 27 januari 2015 met 81 cm. De meeste sneeuw tijdens de afgelopen twee dagen (12-13 maart) viel in New Hampshire. In de plaatsen Raymond en Northwoord viel totaal 69 cm. In Manchester, New Hampshire, viel tijdelijk zelfs bijna 10 cm in een uur tijd. Deze hoeveelheid komt overeen met de totale hoeveelheid tijdens de afgelopen wintermaanden in Washington, D.C.

weerman Jan Visser, Purmerend, 14 maart 2018, 21:45 uur

Overvloedige regenval op het Iberisch schiereiland dank Sudden Stratospheric Warming en ‘Rio humedo’. In Grazalema in 13 dagen tijd meer dan 800 mm.

De opmerkelijk krachtige opwarming die zich half februari in de stratosfeer voltrok en daarmee een splitsing van de ‘stratospheric polar vortex’ bewerkstelligde, heeft de afgelopen weken een enorme impact gehad op het grootschalige circulatiepatroon in de troposfeer op het Noordelijk Halfrond. Boven de Euro-Atlantische regio viel onder invloed van een indrukwekkend Scandinavisch luchtdrukmaximum de westcirculatie compleet in duigen (uitzonderlijk negatieve NAO-index). Van Europees Rusland tot boven het westelijk deel van de ‘Atlantic’ kwam een ijskoude oostelijke stroming op gang. Dat proces leidde onder meer tot extreem zware sneeuwval op de Britse Eilanden.
De straalstroom werd ondertussen een kleine 2000 kilometer naar het zuiden ‘verbannen’. Vanwege de daardoor ‘oplopende spanningen’ tussen polaire en (sub)tropische lucht ontstond een ware parade van (Azoren)depressies die sinds 25-26 februari grote hoeveelheden neerslag over grote delen van Portugal en de westelijke helft van Spanje hebben uitgestort. Ook de Canarische eilanden kregen met heel veel neerslag en wind te maken. Dat er zoveel neerslag valt (ook dit weekeinde!) heeft eveneens te maken met het fenomeen ‘atmospheric river’, in Spanje ‘rio humedo’ genoemd. Dat zijn smalle, langgerekte stromingen van zeer vochtige lucht uit de (sub)tropen.

Wateroverlast in El Puerto, provincie Cádiz (bron: @elpuertometeo).

Wateroverlast in El Puerto, provincie Cádiz (bron: @elpuertometeo).

Mede dankzij de ‘rio humedo’ en natuurlijk de SSW (meer uitleg op de pagina Sudden Stratospheric Warming) wordt de structurele droogte op het Iberisch schiereiland flink getemperd. Met name in de bergachtige delen van de provincie Cádiz, in de provincie Córdoba, het oosten van Portugal en in de provincies Salamanca en Avila in de regio Castilla y León, zijn sinds 25-26 februari astronomische hoeveelheden regen gevallen.
Ik heb even wat getallen op een rijtje gezet. Zo heeft Cardeña in de provincie Córdoba in 12 dagen tijd (27 februari-9 maart) 336 mm opgevangen. Vanaf 1 maart staat de teller op 284 mm tegen normaal voor de gehele maand maart 76 mm. In Puerto del Pico in de provincie Avila viel in 7 dagen tijd (27 februari-5 maart) iets meer dan 500 mm: vandaag, zaterdag 10 maart, kwam daar nog eens 106 mm bij. Werkelijk ongekend veel hemelwater viel er in de gemeente Grazalema in de provincie Cádiz. Van 25 februari t/m 9 maart (13 dagen) is daar, afgaande op voorlopige data, tenminste 832 mm gevallen. Door het ontbreken van een deel van de cijfers van 1 maart zou er op dit meetpunt mogelijk zelfs meer dan 850 mm zijn gevallen. Het langjarig JAARgemiddelde in ons land bedraagt 847 mm. Twee dagen springen er uit in Grazalema: op 2 maart viel er 204, op 8 maart 156 mm.
Vandaag voor een koufront uit trouwens zomerse maxima in Catalunya en La Comunidad Valenciana. Tortosa kwam uit op 26,4 en Miramar 28,4º.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 10 maart 2018, 21:10 uur

Ware optocht van depressies en storingen dumpt grote hoeveelheden neerslag in delen van Spanje en Portugal. In Grazalema vanaf 25 februari al tenminste zo’n 550 mm.

Grote gebieden op het Iberisch schiereilanden hebben al geruime tijd te maken met ernstige droogte. In het najaar droogden zelfs diverse brongebieden van de Duero (Douro) vrijwel helemaal op. Onder regie van de naar de 40ste breedtegraad ‘verbannen’ straalstroom, is echter sinds 26 februari een ware optocht van depressies en storingen op gang gekomen. Daardoor zijn de hemelsluizen geopend.
In het oostelijk deel van Portugal (nabij de Spaanse grens) werd in Portalegre van 26 februari tot vanochtend 5 maart 282 mm opgevangen; in Penhas Douradas, in de Serra da Estrela, viel vanaf de 27ste tot hedenochtend 8 uur lokale tijd 315 mm.

Tornado op 4 maart in Gibraleon, Huelva (bron: Objetivo Tormenta).

Tornado op 4 maart in Gibraleon, Huelva (bron: Objetivo Tormenta).

In Spanje vallen vooral de enorme hoeveelheden in de regio’s Extremadura en Andalucia op. In Cardeña, provincie Córdoba, viel van 27 februari t/m 4 maart 245 mm en op de luchthaven van de stad Córdoba was ‘ocho días con lluvia’ (26 februari-5 maart) goed voor 180 mm. Grootgrutter in neerslag is de gemeente Grazalema in de provincie Cádiz. Daar ontspringt ook de rivier Guadalete. Volgens registraties van de elektronische regenmeter is in Grazalema vanaf 25 februari t/m 4 maart tenminste 548 mm gevallen. Ik zeg ‘tenminste’ want op 1 maart was er in de middag een onderbreking van de registraties. Topper in Grazalema was 2 maart met 204 mm.
Gisteren, zondag 4 maart, werden eveneens tornado’s waargenomen. Vooral in El Puerto de Santa Maria werd grote schade aangericht.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 5 maart 2018, 16:45 uur

Grote opwarming van de stratosfeer zet ook in de Verenigde Staten het weer op z’n kop. Nu kou in onder meer California en ‘May-like warmth’ in het zuiden en oosten.

De ‘major stratospheric warming’ heeft ook in de Verenigde Staten een totale verandering van het stromingspatroon in de troposfeer veroorzaakt. Door het uitzakken van de straalstroom is het westelijk en noordwestelijk deel van de VS nu helemaal in de ban van zeer koude lucht uit Canada. In de hoofdstad van California kan het kwik dinsdag zakken naar circa -3 graden: het datumrecord staat daar op -0,6º in 1953. ‘Meanwhile’ is er de ‘Southern Plains’ en het oosten en zuidoosten sprake van ‘May-like warmth’. Op zondag liep het kwik in diverse steden in Texas (waaronder Laredo) en lokaal in Florida op naar 31,1º; vanochtend ging Butte in Montana onderuit naar -31,1º en maandagmiddag registreerde Laredo in Texas 32,2º. Dinsdag en woensdag zijn tot in Kentucky temperaturen omstreeks 27 graden mogelijk en woensdag wordt voor Albany, in de ‘state of New York’, 22º verwacht. In februari 2017 registreerde Albany op 23, 24 en 25 februari respectievelijk 20,6º, 21,1 en 23,3º. Sinds het begin van metingen in 1874 was het daar niet eerder zo warm geweest.

Sneeuw in de Sierra van California (bron: Caltrans District 3).

Sneeuw in de Sierra van California (bron: Caltrans District 3).

Heel bijzonder is de extreme opwarming van eind vorige week in het uiterste noorden van Groenland. Kap Morris Jessup, het noordelijkste meetpunt van Groenland op de 84ste breedtegraad, kwam van 16 op 17 februari uit op +2,1º. In dat deel van Groenland is het de laatste dagen 15 tot 20 graden te warm geweest.

weerman Jan Visser, Purmerend, 19 februari 2018, 22 uur

Grote contrasten in de Verenigde Staten in januari: zeer warm in het westen, veel kou in het oosten en vooral zuidoosten. Deze week worden de bordjes verhangen in de VS. Warmte concentreert zich met name op het zuidoosten.

Ronduit groot waren de contrasten in de Verenigde Staten tijdens de afgelopen maand! Van de Rocky Mountains naar de westkust was het een ongewoon warme januari. In totaal negen staten was het maandgemiddelde goed voor een positie bij de warmste 10. In Nevada en in California was er zowaar een podiumplaats. Slechts twee keer was januari daar, in een reeks vanaf 1895, warmer dan dit jaar. De ‘Golden state’, California, kwam uit op gemiddeld 9,3 tegen normaal 5,7º. Vorig jaar, toen er sprake was van een ware optocht van depressies, bedroeg het januarigemiddelde 5,6º ofwel een fractie onder normaal. De warmste januari in California was die van 2014. Toen bedroeg de gemiddelde temperatuur 10,1º.
‘Meanwhile’ kreeg het oostelijk deel van de VS te maken met ijskoud winterweer en sneeuwval tot in de ‘Deep South’. De koudegolf in het noordoosten (en de ‘Upper Midwest’) werd later in de maand grotendeels weggemoffeld door een fikse dooiperiode met, ten gevolge van ‘ice jams’, buiten hun oevers tredende rivieren. In het zuiden en zuidoosten echter was de kou dermate prominent dat diverse staten een top-20 notering, inzake koudste januarimaanden, konden bijschrijven. Uitbijters waren North Carolina en Mississippi met een 17de plaats; Louisiana kwam op de 15de plaats met gemiddeld 6,8 tegen normaal 9,6º. Details over de sneeuwval in het zuiden (tot aan de Golf van Mexico) volgen in een latere bijdrage.
Vorige week werd trouwens in Erie, Pennsylvania, een seizoensrecord gebroken met betrekking tot de hoeveelheid sneeuw. Op 7 februari stond de teller op 386 centimeter. Het seizoensrecord (t/m april) stond op 379 cm in 2000-2001.

Deze bruine beer werd het slachtoffer van de apocalyptische Thomas Fire in California. Dierenartsen hebben zijn wonden geheeld en na herstel mag hij weer los (bron: via Ed Joyce).

Deze bruine beer werd het slachtoffer van de apocalyptische Thomas Fire in California. Dierenartsen hebben zijn wonden geheeld en na herstel mag hij weer los (bron: via Ed Joyce).

Deze week worden de bordjes verhangen in de VS. De westelijke helft van het land krijgt te maken met Canadese kou (Havre in Montana meldde vanochtend -32,8º), het oosten en vooral zuidoosten raken meer en meer in ban van voorjaarswarmte. In Florida is het zelfs uitgesproken warm. Naples, Florida was maandag met 31,7º de ‘hotspot of the nation’. Eind vorige week ging Thermal in California nog met de nationale eer strijken (maximum 31,7º), zaterdag werd het in Edinburg, Texas en Punta Gorda, Florida 30,6 en zondag in Clermont, Florida 31,7º.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 13 februari 2018, 20:45 uur

Flink pak sneeuw in delen van Catalunya, sneeuwdek van 165 cm ten noorden van Sundsvall, Zweden, extreme kou in delen van Noord-Canada en uitzonderlijke warmte (alweer!) in California.

Een afgesnoerd hoogtelaag met op 500 hPa temperaturen tot -32º, ‘bestrijdt’ dezer dagen de droogte op het Iberisch schiereiland en dan met name in Spanje en Catalunya. In regio’s nabij de Middellandse Zee valt de neerslag in de vorm van regen. In Vallirana nabij Barcelona viel tussen gisterochtend en vanochtend 11 uur maar liefst 107 mm. Volop (natte) sneeuw dwarrelde vanochtend omlaag in hartje Madrid: een pak sneeuw viel er in onder meer de valleien van de Catalaanse Pyreneeën en de ‘Prepirineu’. In Puigcerdà, regio Cerdanya, viel 47, Plaonoles (Ripollès) 51 en in Das (Cerdanya) 58 cm.
In Noord-Zweden (Norrland) is zondag de laagste temperatuur van deze winter gemeten. Nikkaluokta ging namelijk onderuit naar -39,8º. Tijdens de afgelopen nacht noteerden Nikkaluokta en Naimakka -36,4º; in Noorwegen wees de thermometer in Karasjok en Coavvddatmohkki -37,8º aan. In grote delen van Zweden ligt ongekend veel sneeuw. Vanochtend bedroeg de sneeuwhoogte in Gåltjärn, ten noorden van Sundsvall, 165 centimeter. Mogelijk gaat het hier om een alltime sneeuwdekrecord voor deze plaats. De Zweedse weerdienst (SMHI) stelt een nader onderzoek in.

Sneeuw in Madrid (bron: Rubén del Campo).

Sneeuw in Madrid (bron: Rubén del Campo).

Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan wordt de ‘polar vortex’ naar het zuiden gedrukt (richting Canadese Hudson Bay) en dat proces gaat gepaard met ijzige temperaturen. In de nederzetting Kugaaruk, gelegen in het territorium Nunavut, werd vanochtend, maandag 5 februari, -50,0º gemeten. Niet eerder is het in Kugaaruk, in een reeks vanaf 1958, in februari zo koud geweest. Het record stond op -49,5º in 1985. De vrieskou is ook tot de Amerikaanse ‘Upper Midwest’ doorgedrongen. In Embarrass, Minnesota werd zondag -41,7º gemeten. Ondertussen uitzonderlijke warmte in California. In de hoofdstad van de ‘Golden state’, Sacramento, werd gisteren met 23,3º een datumrecord gevestigd, in ‘Southern California’ noteerde Sandberg met 27,8º zelfs een maandrecord (was 25,6º in 2014) en in Thermal zinderde het kwik naar 33,9º. Het verschil met Embarrass bedroeg dus ruim 75 graden.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 5 februari 2018, 16:20 uur

Van extreme januariwarmte aan het begin van de week naar sneeuwval en regionaal grote hoeveelheden neerslag vandaag: vrijdag 26 januari.

Zo gewonnen, zo geronnen! Afgelopen maandag, 22 januari, werden in de Spaanse regio’s Valencia en Murcia temperaturen boven 25 graden gemeten. In de stad Valencia, meetpunt Viveros, bereikte het kwik een stand van 26,6º, zijnde de hoogste januaritemperatuur in een reeks vanaf 1869. Uitbijters waren Elche en Lliria met 27,1º. Vandaag koelde de atmosfeer onder invloed van een zich ‘afsnoerend’ hoogtelaag (500 hPa -32º boven westelijk Spanje) zeer sterk af en kwam het in onder meer de regio Morella (provincie Castellón) tot flinke sneeuwval. Volop sneeuwen deed het eveneens in de Catalaanse Pyreneeën. Lokaal viel tot 12 uur meer dan een halve meter sneeuw. De totale neerslaghoeveelheid in millimeters is in de provincie Barcelona tot halverwege vrijdagmiddag opgelopen tot plaatselijk meer dan 50 mm. Monistrol de Montserrat stond om 16 uur op 59 mm. Vanwege de grote droogte is men uiteraard buitengewoon verheugd met de grote hoeveelheden regen en sneeuw.
Komende zondag en maandag veroorzaakt een ‘Temporal de Levante’ veel neerslag en veel wind in de kurkdroge provincies Valencia en Alicante.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 26 januari 2018, 16 uur

Sneeuwdak op de weerhut in Morella, Castellón, 26 januari (bron: Juan Amela).

Sneeuwdak op de weerhut in Morella, Castellón, 26 januari (bron: Juan Amela).

Winter pakt even flink uit in Noord-Europa. Temperaturen tot rond -35º. Gigantisch luchtdrukmaximum boven het West-Siberisch Laagland.

De hogere luchtlagen boven Noord-Europa zijn, vanwege de zuidelijke positie van de straalstroom, tamelijk ‘frisjes’. Boven Helsinki bedroeg de temperatuur op het 500 hPa-vlak tijdens de afgelopen nacht -41º. Mede dankzij de afwezigheid van actieve storingen en een in veel regio’s imposant sneeuwdek, is het warmteverlies dientengevolge optimaal. Met name in delen van Midden-Zweden en in de oostelijke provincies van Noorwegen werden maandagochtend 22 januari lage minima geregistreerd. Het Zweedse Särna i Dalarna ging onderuit naar -32,8º; in Noorwegen meldde Leirflaten in Oppland -34,5 en Folldal in Hedmark -35,6º. In Noorse Lapland was Karasjok met -30,5º het koudst. Vanavond nam de vorst in Noord-Zweden verder toe. Tot 21 uur meldde Nikkaluokta -34,4 en Kvikkjokk -34,8º; in Noorwegen -36,2º in Folldal.

Aurora Borealis boven de Noorse provincie Troms (bron: Norsk luftambulansen).

Aurora Borealis boven de Noorse provincie Troms (bron: Norsk luftambulansen).

Het sneeuwdek is in delen van Zweeds Lapland uitzonderlijk dik voor de tijd van het jaar. In Jokkmokk bedroeg de sneeuwhoogte vanochtend 135, in het bergachtige Kittelfjäll zowaar 152 cm. Bijzonder koud is het in grote delen van het West-Siberisch Laagland. In Sym, net ten westen van de rivier de Jenisej, werd tijdens het weekeinde een temperatuur van -57,2º gemeten. Boven het gebied bevindt zich een echte Siberische luchtdrukgigant. Ten noordwesten van Tomsk en Krasnojarsk komen barometerstanden boven 1065 hPa voor: Aleksandrovskoe zag het weerglas zondag zelfs oplopen naar 1068 hPa.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 22 januari 2018, 21:15 uur

Alaska heeft de zachtste december ooit achter de rug en de afgelopen dagen sneuvelde zowaar het warmterecord van de ‘Last Frontier State’. Verder orkaanwinden langs de Noorse kust.

Alaska, met een oppervlakte van bijna 1.5 miljoen km² net zo groot als Spanje, Frankrijk, Duitsland en de Benelux samen, heeft de zachtste december ooit achter de rug. Het maandgemiddelde kwam uit op -7,0º tegen normaal -15,7º. De tot nu toe relatief zachtste decembers beleefde ‘The Last Frontier state’ in 1985 en 1986 met respectievelijk -8,2 en -9,2º. Saillant detail: beide winters (1985-1986 en 1986-1987) waren in ons land bijzonder koud. In februari 1986 won Evert van Benthem voor het tweede opeenvolgende jaar de Elfstedentocht.
Afzonderlijke plaatsen met langlopende reeksen waar decemberrecords werden gevestigd waren McGrath (reeks vanaf 1941), Kotzebue (1897), Barrow/Utqiavik (1901) en Tanana (1902). In Utqiavik (voorheen Barrow) bedroeg het decembergemiddelde -14,6º, zijnde maar liefst 2,8º boven het vorige maandrecord. De statistische, ‘opwaartse’ temperatuurtrend in december bedraagt sinds 1990 maar liefst vijf volle graden (!) in deze, aan de Chukchi Sea (Tsjoektsjenzee) gelegen plaats.
De afgelopen dagen was opnieuw sprake van uitzonderlijke warmte in Alaska. In Metlakatla werd zondag zowaar 18,9º gemeten. Niet eerder is in januari in Alaska zo’n hoge temperatuur geregistreerd. In Port Alsworth werd in 2014 en in Petersburg in 1981 16,7º genoteerd.

Temperatuurafwijkingen in Fahrenheit, december 2017, Alaska (bron: NOAA).

Temperatuurafwijkingen in Fahrenheit, december 2017, Alaska (bron: NOAA).

De zeer diepe stormdepressie bij IJsland (kerndruk zondagavond 935 hPa) ontketende in de nacht van zondag op maandag (tot 8 uur vanochtend) orkaanwinden in het kustgebied van Noorwegen. In Mannen, provincie Møre og Romsdal, werd een schuiver van 174 km/uur gemeten; in Folgefonna i Hardanger in de provincie Hordaland schoot de windmeter zelfs uit naar 204 km/uur en het hoogste 10-minutengemiddelde bedroeg daar 164 km/uur ofwel voluit orkaan.

weerman Jan Visser, Purmerend, 15 januari 2008, 21 uur

Noord-Zweden in december bedolven onder een dik pak sneeuw. Actueel zowaar 120 cm in Jokkmokk. Verder enorme hoeveelheden neerslag in december in de Noorse gemeente Bergen en een onwijs zachte kerstmaand in de Russische stad Archangelsk.

Een bijna constante stroom van depressies heeft in december grote hoeveelheden neerslag gedumpt in het noorden van Europa. Zoals te doen gebruikelijk viel de neerslag in de noordelijke regio’s in vaste vorm ofwel sneeuw. In Norrland (Noord-Zweden) lag er aan het eind van december voor het laatst in 1993 net zoveel sneeuw als nu. Nog meer sneeuw dan tijdens de afgelopen jaarwisseling (en die van 1993-1994), lag er in 1981-1982. Uitbijter in reeks vanaf 1961 is de jaarwisseling van 1966-1967. Toen bedroeg de sneeuwhoogte vrij algemeen een meter. Vanochtend, 6 januari, imponeerde Jokkmokk met een sneeuwdek van 120 cm.

Zonsondergang boven Lønahorgi, Noorwegen, 5 januari (bron: Svein Ulvund).

Zonsondergang boven Lønahorgi, Noorwegen, 5 januari (bron: Svein Ulvund).

Enorme hoeveelheden neerslag werden in december afgetapt in de Noorse provincie Hordaland. Lokaal viel tot twee keer zoveel als normaal. In Bergen werd 500 mm en opgevangen en in Gullfjellet (gemeente Bergen) zowaar 810 mm. Voor de stad Bergen was deze hoeveelheid +113 procent ten opzichte van normaal: voor het hoger gelegen Gullfjellet ‘slechts’ een surplus van 28 procent. In Europees Rusland beperkte de decemberwarmte zich niet alleen tot de regio Moskou. In het doorgaans ijzige Archangelsk aan de Witte Zee had de ‘Vriezeman’ het eveneens loodzwaar. Met een gemiddelde temperatuur van -4,0 tegen normaal -9,8º verliep december ongewoon mild. Het hoogste decembergemiddelde dateert uit 2011 met -1,1º. Hoe anders was het eind december 1978 in de houtstad aan de Witte Zee. Op 28, 29 en 30 december werden drie ijs- en ijskoude datumrecords gevestigd. De minima van deze dagen waren: -40,8, -41,9 en 43,2º.

Weerman Jan Visser, Purmerend, 6 januari 2018, 18:15 uur

bron: Christine Thorn, Hebron, New York.

bron: Christine Thorn, Hebron, New York.

Twitter